كرده پس او نبايد مؤاخذه شود و يا اگر فلان خليفهء فاسق شراب مىخورد و قمار مىزند و . . . مجبور است و حكومت بنى اميه هم از اين جعال حديث حمايت مىكردند يا مثلا رواياتى مبنى بر تفويض جعل مىكردند كه تمام اين‌ها خلاف قرآن است و يا رواياتى بر ردّ عصمت انبياء و ائمه ، ردّ علم غيب امام ، ردّ معراج جسمانى ، ردّ معاد جسمانى و . . . جعل مىكردند و يا رواياتى مبنى بر جسميت خداوند و شبيه داشتن او جعل مىكردند و . . . حال اين دسته از اخبار مىگويد : چنين احاديثى از ما صادر نشده و ما آنها را نگفته‌ايم و اين‌ها باطلند و اين روايات مربوط به اصول دين است و بحث ما در فروع دين است ، و اتفاقا اين‌گونه روايات فراوان بوده و جاى آن‌همه هياهو و دادوفرياد را دارد حالا خوشبختانه مشايخ بزرگ شيعه يعنى صاحبان كتب اربعه حديثى يعنى محمدون ثلاثه اول كتب حديث اصحاب ائمه ( ع ) را كه همان چهار صد اصل حديثى باشد تنقيح و پاكسازى نمود . و روايات جعلى مربوط به اعتقادات را حذف نموده و روايات صحيحه از هر باب را طبق نقل خودشان آورده‌اند و بقول كلينى ره در مقدّمه كافى ص 8 : . . . كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علم الدين ما يكتفى به المتعلم و يرجع اليه المسترشد و يأخذ منه من يريد علم الدين و العمل به بالآثار الصحيحة عن الصادقين ( ع ) و السنن القائمة التى عليها العمل و بها يؤدى فرض اللّه و سنة نبيه ( ص ) ، پس الآن ما از اين ناحيه مشكلى نداريم . و امّا دستهء دوّم : اين‌گونه روايات هم باحتمال قوى مربوط به اصول دين مىشود كه محلّ بحث ما نيست و به احتمال ديگر شايد منظور اين احاديث خبرهاى غير ثقه باشد يعنى دلالت دارند بر اينكه مطلق مخالف را بايد طرح كرد حتى بنحو عموم و خصوص مطلق منتهى آن خبر خاصى كه راويش ثقه نباشد امّا خبرهاى واحدى كه نسبت به عام قرآنى خاصند ولى راويان ثقه دارند